2947810070

جلسه نقد و بررسی مستند« آی آدم‌ها» در مشهد برگزار شد

رخشان بنی‌اعتماد: مرعوب ساختن مخاطب درست نیست/ ما بابت تخصص و موقعیت‌مان به جامعه بدهکاریم

هنروتجربه-قاسم فتحی:جلسه نقد و بررسی مستند«آی آدم‌ها» عصر روز شنبه با حضور رخشان بنی‌اعتماد(کارگردان) و انسیه ملکی (طراح صدا) در سالن شماره پنج سینما هویزه برگزار شد. مضمون فیلم و حضور پر تعداد علاقه‌مندان باعث شد بیشتر از مباحث فنی درباره انگیزه‌های بنی‌اعتماد از ساخت این فیلم و فعالیت موسسه‌ای «زنجیره اُمید»، محور سوالات مخاطبان قرار بگیرید.

 فعاليت‌هاي انساني  بايد در جامعه متجلي شود

رخشان بنی‌اعتماد ابتدا درباره انگیزه ساخت فیلم و آشنایی با موسسه«زنجیره امدی» صحبت کرد: «قبل از آشنایی با «زنجیره اُمید» و موضوع کار و فعالیت«داوطلبی»  برای من جدی بود و هم‌چنان هم هست. به خصوص در هفت هشت سال اخیر خیلی به آن فکر می‌کنم. مسئله و موضوع نهادهای مدنی در حل مسائل و مشکلات اجتماعی  خیلی پُر اهمیت است. به همین دلیل فعالیت «زنجیره اُمید» ادامه دهنده چندین کار من با همین دغدغه است. من از بهار سال پیش با فعالیت زنجیر امید آشنا شدم ،کار اين موسسه خيلي برايم ارزش و اهميت دارد. آي‌آدم‌ها هم به نوعی تجلی حضور فعال و موثر انسان در زندگی و موقعيتي است كه در آن قرار گرفته است.»

به گزارش سايت هنروتجربه كارگردان «زير پوست شهر »در ادامه به لزوم و اهميت تجلي فعاليت‌هاي انساني در جامعه اشاره كرد:« امروز كمتر به اين تجلی پرداخته مي‌شود. از رقم‌های اختلاس بگیرید تا دزدی و قتل و خیانت و… متاسفانه مجالی برای این نمی‌گذارد که ببینیم و فکر کنیم هنوز انسان‌هایی هستند که جهان را به گونه‌ای دیگری می‌بینند. فکر می‌کنم این فعالیت‌ها و حرکات را جامعه باید ببیند، به خصوص جوان‌ها باید ببینند. آن ها بايد با نگاه‌هاي دیگری به جهان آشنا شوند. من واکنش گروه‌های مختلفی از جوان‌ها را بعد از دیدن فیلم می‌بینم که با شور و هیجان از من می‌پرسند که خب من الان می‌توانم چه کاری بکنم؟ همه این‌ها مجموعه انگیزه‌هایی است که برای ساخت چنين فیلم به وجود آمد.  البته قصد و نیتم معرفی این حرکت بود نه تبلیغ براي آن. چون تبلیغ کردن یک تخصص است که من ندارم. ولی خوشحالم اگر این فیلم بتواند تبلیغ جلوه‌ای از انسانیت باشد.»

خودم پيش خانم بني‌اعتماد رفتم براي همكاري

انسیه ملکی صدابردار و صداگذار فيلم هم درباره نحوه همكاري‌اش با رخشان بني‌اعتماد گفت : «طراحی صدا را در آمریکا و انگلیس خواندم.  تصمیم من  این بود که بیایم و ایران کار کنم. خیلی رویای بزرگی در ذهنم داشتم که با سینماگران بزرگی مثل خانم بنی اعتماد کار کنم. من خودم پیش ایشان رفتم و براي همكاري ابراز تمايل كردم ،ایشان هم لطف کردند و اعتماد کردند و بعد از یک سال که من ایران بودم و بدون اینکه شناختی از من داشته باشند، قبول کردن که من در فيلم‌شان حضور داشته باشم. من همیشه احساس مي‌کردم  بین کار تجربی و آکادمیک یک شکاف بزرگ وجود دارد. ولی خدا را شکر در این کار به هیچ عنوان هیچ شکافی وجود نداشت و همه چیز به خوبی انجام شد.»

سینما برای من یک ابزار است

بنی‌اعتماد در ادامه در  پاسخ به سئوالي نگاه و رويكردش در سينما را شرح داد: «من نظریه هنر برای هنر را قبول ندارم یا لااقل من نمی‌توانم آن را بفهم. همیشه گفته‌ام که سینما برای من یک ابزار است و چه در فیلم‌های داستانی و چه در مستندهایم،  تعریف سینما برای من تغییر نکرده و تفاوتی ندارد. در جامعه‌ای که عدالت تقسیمِ امکانات وجود ندارد، وقتي آدم‌هایی خلاق‌تر از من در سینما حضور دارند، واقعا نمی‌توانیم بگوییم ما به خاطر خلاقیت منحصر به فردمان اینجا هستیم و این موقعیت را به دست آورده‌ایم. از ما بسیار زنان و مردانی مُحق‌تر وجود داشتند که امکان درس خواندن را نيافتند؛ حالا ما جان سخت‌تر بودیم و هزینه کردیم. خب خیلی‌ها با این حرف من مخالفند و می‌گویند سینما وظیفه ندارد همه مسائل را به تصویر بکشد. اما من اعتقاد دارم ما بابت تخصص، آگاهی و موقیعت‌مان به جامعه بدهکاریم، و این بدهکاری را با آگاهی‌بخش می‌توانیم به جامعه پس بدهیم. سینما برای من همین تعریف را دارد.»

rakhshan.mashhad

اثر بخشی فيلم را فدای لایه‌های احساسات سطحیِ نمي‌كنم 

بنی‌اعتماد در ادامه درباره روند پژوهش و فرآیند ساخت فیلم صحبت کرد:« در این مستند مانند دیگر کارهایم، ابتدا شروع به پژوهش کردم که چیزی حدود سه ماه زمان برد. بعد از آن  نوشتن فیلم‌نامه مستند را شروع كردم. نکته بعدی این‌که من نمی‌خواستم همه چیز را به صورت کلی و به قول سینمایی‌ها در لانگ شات بگذارم. مي‌خواست شخصيت‌ها هر کدام فردیت قابل تاملِ جداگانه‌ای دارند. به همين دليل در طول چهار ماه فیلم‌برداری که در مقاطع مختلف انجام شد با خانواده‌های مختلفی همراه شدیم.»

به گزارش سايت هنروتجربه كارگردان «قصه‌ها» درباره دغدغه‌هاش در فيلم‌سازي هم گفت: « هیچ وقت هیچ فیلمی نمی‌تواند نشات گرفته از یک دغدغه آدم باشد. حتما در این اثر لایه‌های مختلفی از نگاه و دل‌مشغولی و حساسیت فیلم‌ساز وجود دارد. از طرف دیگر ،شما نباید انتظار داشته باشید که فیلمی همه سوالات شما را پاسخ بدهد چون به هیچ وجه این کار امکان‌پذیر نیست. مثلا من اصلا در  آي آدم‌ها  وارد کمبودهای درمانی نشدم. شما نمی‌توانید به موضوعات نُک بزنید و بعد رهایشان کنید. من باید یک موضوع را انتخاب می‌کردم و همان را ادامه می‌دادم . نکته دیگر اینکه که ما می‌توانیم خیلی راحت با موقیعت‌های مختلفی که هر روز اطرافمان اتفاق می‌افتد، تماشاگر را مرعوب کنیم. ولی من فکر می‌کنم مرعوب کردن مخاطب خیلی کار درستی نیست. ما قرار نبود با تمام این مشکلاتی که شما در فیلم مشاهده کردید، فیلم رقت‌انگیز بسازیم. خیلی راحت میشد همان طور که دوستان اشاره کردند، یک فیلم ترحم‌برانگیز بسازیم. ولی در آن صورت اثر بخشی فيلم را فدای لایه‌های احساسات سطحیِ مي‌شد. »

بني اعتماد

 

«آی‌ آدمها» ‌از سخت‌ترین روزهاي كاريم بود

بنی‌اعتماد به لحظات سختي كه در آي آدم‌ها داشته اشاره كرد:«واقعا یکی از سخت‌ترین دوران کاریِ من در طول نزدیک به چهل سال فیلم‌سازی، چند روز حضور در بیمارستان «نورافشار» بود. من با پزشکان بیمارستان که صحبت می‌کردم، می‌گفتند برخی از عمل‌های ما موفقیت‌آمیز نبوده است. اما خوشبختانه رقم عمل‌های ناموفق در برابر عمل‌های موفق خیلی کمتر بود. در «زنجیره اُمید» مجموعا چیزی حدود ۷۹۰۰ عمل انجام شده است.اين تعداد واقعا بالاست و درصد عمل‌های ناموفق در مقابل این عدد خیلی کم است.  ما با تک تک کاراکترهای فیلم زندگی کردیم چون اگر غیر از این بود، نمی‌تواستند جلوی دوربین آنقدر راحت باشند. اگر آنها می‌فهمیدند که ما برای گزارش گرفتن و دور زدن و بعد هم جمع کردن وسائلمان آمده‌ایم، طور دیگری برخورد می‌کردند.»

او افزود: «نکته بعدی این‌که زنجیره امید و تیمی پزشکی که آنجا حضور دارند فقط برای درمان کردن فعالیت نمی‌کردند. مسئله این‌جا بود که آن‌ها با کارشان سطح پزشکی اطفال را ارتقا می‌دهند. یعنی پزشکان ایرانی و پرستاران و حتی کسانی که در اتاق عمل کار می‌کنند هم می‌روند دوره تخصصی را در فرانسه می‌بینند. از آن طرف متقابلا از آنجا پزشکانی می‌آیند ایران و این تبادل، نهایتا به ارتقای سطح پزشکی اطفال انجامیده است.»

بنی‌اعتماد در پایان و در پاسخ به این‌که آیا فیلم دچار اصلاحیه شده است، گفت: «فیلم همه روال معمول را گذراند و هیچ اصلاحیه در کار نبود. ولی این‌که می‌گویید آیا دچار خودسانسوری شده‌ام یا نه، اصلا؛ مطلقا. من اگر متوجه شوم که به خاطر پرداختن به برخی محدودیت‌ها، زبانم اَلکن می‌شود و درست و حسابی نمی‌توانم به یک موضوع بپردازم، ترجیح می‌دهم اصلا به سمت آن موضوع نروم. برای همین دوست ندارم موضوعی را ناقص و بدون تاثیر بسازم. همین‌طور که گفتم هر فیلم یک ظرفیتی دارد و می‌تواند وارد یک حوزه شود و همان را ادامه دهد.»

عكس: سمانه ثنایی 

منبع: هنر و تجربه

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.